กฎหมายคุ้มครองแรงงาน (พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 และฉบับแก้ไข) เป็นเกราะป้องกันสิทธิพื้นฐานของลูกจ้างทุกคน
สิทธิพื้นฐานของลูกจ้าง
1. ค่าจ้างขั้นต่ำ
ประเทศไทยมีอัตราค่าจ้างขั้นต่ำที่แตกต่างกันตามพื้นที่ กำหนดโดยคณะกรรมการค่าจ้าง อัตราปัจจุบันอยู่ที่ 330-400 บาท/วัน ขึ้นอยู่กับจังหวัด
2. ชั่วโมงทำงาน
- ทั่วไป: ไม่เกิน 8 ชั่วโมง/วัน และ 48 ชั่วโมง/สัปดาห์
- งานอันตราย: ไม่เกิน 7 ชั่วโมง/วัน
- OT: ต้องได้รับความยินยอมจากลูกจ้าง และได้รับค่าล่วงเวลาตามอัตรา
3. ค่าล่วงเวลา (OT)
| ช่วงเวลา | อัตรา |
|---|---|
| วันทำงานปกติ | 1.5 เท่า/ชั่วโมง |
| วันหยุดประจำสัปดาห์ | 2 เท่า/ชั่วโมง |
| วันหยุดนักขัตฤกษ์ | 3 เท่า/ชั่วโมง |
วันลาประเภทต่างๆ
ลาป่วย
- ลาป่วยได้ ตามที่ป่วยจริง แต่ได้รับค่าจ้างไม่เกิน 30 วัน/ปี
- ป่วย 3 วันขึ้นไปต้องมีใบรับรองแพทย์ (แต่กฎหมายไม่ได้บังคับชัดเจน)
ลากิจ
- ได้รับค่าจ้างอย่างน้อย 3 วัน/ปี
- บางบริษัทให้มากกว่า ขึ้นอยู่กับนโยบาย
ลาคลอด
- 98 วัน รวมก่อนและหลังคลอด
- ได้รับค่าจ้างจากนายจ้าง 45 วัน ส่วนที่เหลือได้จากประกันสังคม
ลาทหาร
- ลาได้ไม่เกิน 60 วัน/ปี ได้รับค่าจ้าง
ค่าชดเชยเมื่อถูกเลิกจ้าง
| อายุงาน | ค่าชดเชย |
|---|---|
| ≥ 120 วัน แต่ < 1 ปี | 30 วัน |
| ≥ 1 ปี แต่ < 3 ปี | 90 วัน |
| ≥ 3 ปี แต่ < 6 ปี | 180 วัน |
| ≥ 6 ปี แต่ < 10 ปี | 240 วัน |
| ≥ 10 ปี แต่ < 20 ปี | 300 วัน |
| ≥ 20 ปีขึ้นไป | 400 วัน |
ค่าชดเชย = อัตราค่าจ้างสุดท้าย × จำนวนวัน
กรณีที่ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย
นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยถ้าลูกจ้าง:
- ทุจริตต่อหน้าที่ หรือกระทำผิดอาญา
- จงใจทำให้นายจ้างเสียหาย
- ฝ่าฝืนข้อบังคับโดยร้ายแรง
- ละทิ้งหน้าที่ 3 วันทำงานติดต่อกันโดยไม่มีเหตุ
- ลูกจ้างลาออกเอง
สิ่งที่ลูกจ้างควรรู้
- สัญญาจ้างงาน ให้ขอดูและเก็บไว้เสมอ
- ทดลองงาน: กฎหมายไม่กำหนดระยะทดลองงาน แต่สิทธิพื้นฐานต้องได้รับตั้งแต่วันแรก
- ประกันสังคม: นายจ้างต้องขึ้นทะเบียนภายใน 30 วันนับแต่วันเริ่มงาน
- ร้องเรียน: ถ้าถูกละเมิดสิทธิ ร้องเรียนได้ที่กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน หรือ สายด่วน 1506