ทำงานประจำและมีรายได้เสริม ต้องยื่นภาษียังไงให้ครบ ไม่โดนปรับ

พนักงานประจำหลายคนมีรายได้เสริม ไม่ว่าจะเป็นขายของใน Shopee ทำคอนเทนต์รับเงิน หรือรับงานฟรีแลนซ์ช่วงเย็น แต่ส่วนใหญ่ยื่นภาษีเหมือนคนทำงานเดียว คือรอรับใบ 50 ทวิจากนายจ้างแล้วก็จบ

ปัญหาคือรายได้เสริมไม่ได้อยู่ในใบ 50 ทวิ ถ้าไม่รวมยื่น สรรพากรตรวจเจอทีหลัง มีทั้งค่าปรับและดอกเบี้ยเพิ่ม

รายได้เสริมแต่ละแบบ สรรพากรมองว่าเป็นอะไร

ภาษีเงินได้แบ่งรายได้ออกเป็น 8 ประเภท ที่พนักงานประจำมักเจอคือ

ประเภท 40(1) — เงินเดือน โบนัส ค่าครองชีพ ทุกอย่างที่ได้จากนายจ้าง หักค่าใช้จ่ายได้ 50% สูงสุด 100,000 บาท

ประเภท 40(2) — ค่าจ้างทำของ ค่านายหน้า ค่าคอมมิชชั่น งานรับจ้างอิสระที่ไม่ได้เป็นลูกจ้างประจำ หักค่าใช้จ่ายได้ 50% สูงสุด 100,000 บาท แต่รวมกับ 40(1) แล้วไม่เกิน 100,000 บาท

ประเภท 40(6) — วิชาชีพอิสระ เช่น แพทย์ทำคลินิก ทนาย ช่างรับเหมา นักออกแบบ นักเขียน หักค่าใช้จ่ายได้ 60% ไม่มีเพดาน

ประเภท 40(8) — รายได้อื่นๆ เช่น ขายของออนไลน์ เช่าของ รายได้จากยูทูบ ขายสินทรัพย์ดิจิทัล หักค่าใช้จ่ายได้ตามจริงหรือเหมา แล้วแต่ประเภท

ถ้าขายของออนไลน์รายปีเกิน 1.8 ล้านบาท ต้องจด VAT ด้วย แต่ถ้าน้อยกว่านั้นยังไม่ถึงเกณฑ์

วิธีคำนวณภาษีเมื่อมีรายได้สองแหล่ง

สูตรไม่ซับซ้อน แค่นำรายได้ทุกแหล่งมารวมกันในแบบฟอร์มเดียว

ตัวอย่าง: เงินเดือนปีละ 480,000 บาท + รายได้จากฟรีแลนซ์ 120,000 บาท

ขั้นที่ 1 หักค่าใช้จ่าย

• เงินเดือน 480,000 × 50% = 240,000 แต่สูงสุดได้แค่ 100,000
• ฟรีแลนซ์ 120,000 × 50% = 60,000 แต่รวมกับก้อนแรกแล้วเกิน 100,000 ดังนั้นหักรวมได้แค่ 100,000

รายได้หลังหักค่าใช้จ่าย = 600,000 – 100,000 = 500,000

ขั้นที่ 2 หักค่าลดหย่อน

• ส่วนตัว 60,000
• ประกันสังคม ~9,000
• ประกันชีวิต (ถ้ามี) สูงสุด 100,000
• ลดหย่อนอื่น เช่น SSF RMF ดอกเบี้ยบ้าน

ขั้นที่ 3 นำเงินได้สุทธิไปคำนวณอัตราขั้นบันได

ไม่อยากคำนวณเอง ลองใส่ตัวเลขใน เครื่องคำนวณภาษีเงินได้ ระบุได้ทั้งเงินเดือนและรายได้เสริม แสดงผลทีละขั้นให้ดูชัดเจน

ภาษีหัก ณ ที่จ่าย ที่ฟรีแลนซ์มักสับสน

เวลารับงาน ลูกค้าหักภาษี ณ ที่จ่าย 3% ก่อนโอนเงินให้ ตัวเลขนี้ไม่ใช่ภาษีที่จ่ายครบ แต่เป็นแค่เครดิตภาษีล่วงหน้า

สมมุติลูกค้าโอน 9,700 บาท แปลว่าค่าจ้างจริง 10,000 บาท ถูกหัก 300 บาทไว้ก่อน พอสิ้นปียื่น ภ.ง.ด. 90 นำ 300 บาทนั้นมาหักออกจากภาษีที่ต้องจ่ายจริง

ถ้าภาษีที่ต้องจ่ายรวมทั้งปีคือ 15,000 บาท แต่ถูกหัก ณ ที่จ่ายรวม 8,000 บาท จ่ายเพิ่มแค่ 7,000 บาท ถ้าถูกหักมากกว่าภาษีที่ต้องจ่าย ก็ขอคืนได้

เช็กอัตราการหักและยอดสุทธิได้ที่ เครื่องคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย

ยื่นแบบไหน ภ.ง.ด. 90 หรือ 91

คนทำงานเดียวโดยไม่มีรายได้อื่นยื่น ภ.ง.ด. 91 แบบสั้น
คนมีรายได้หลายแหล่งยื่น ภ.ง.ด. 90 แบบยาว ที่มีช่องระบุรายได้หลายประเภท

ยื่นออนไลน์ได้ที่ efiling.rd.go.th ได้ถึง 8 เมษายนทุกปี (ยื่นออนไลน์ได้นานกว่ายื่นกระดาษที่ 31 มีนาคม)

รายได้เสริมที่ไม่ถึง 60,000 บาทต่อปี ยื่นไหม

ยื่นอยู่ดี เพราะกฎหมายกำหนดว่าถ้ามีเงินได้รวมเกิน 120,000 บาท (โสด) หรือ 220,000 บาท (สมรส) ต้องยื่น ซึ่งเงินเดือนพนักงานประจำเกินเกณฑ์นี้อยู่แล้ว รายได้เสริมจะน้อยก็ต้องนำมารวมยื่น

ข้อดีคือถ้ารายได้เสริมน้อย ค่าลดหย่อนรวมกันอาจทำให้ภาษีรวมไม่เพิ่มเลยก็ได้ แต่ต้องยื่นเพื่อแจ้งให้ถูกต้อง

VAT กับรายได้เสริม รู้ไว้ก่อนเกินเกณฑ์

ถ้าขายสินค้าหรือบริการที่ไม่ได้รับยกเว้น VAT รายได้รวมทั้งปีเกิน 1,800,000 บาทต้องจด VAT
ฟรีแลนซ์ทั่วไปที่รับงานบริการมักไม่ถึงเกณฑ์นี้ แต่ถ้าใกล้เคียงต้องระวัง

ถ้ารับงานจากบริษัทที่จด VAT ลูกค้าจะขอใบกำกับภาษีด้วย ถ้าไม่ได้จด VAT ก็ออกให้ไม่ได้ ซึ่งอาจทำให้งานหลุดได้ในบางกรณี

ถ้าจด VAT แล้ว ภาษีขายที่เก็บได้ลบภาษีซื้อที่จ่ายไป ส่วนต่างนำส่งสรรพากรทุกเดือน ดูตัวเลขเร็วๆ ได้ที่ เครื่องคำนวณ VAT

ค่าลดหย่อนที่คนมีรายได้เสริมมักลืม

ค่าใช้จ่ายในการประกอบกิจการ — ถ้าใช้คอมพิวเตอร์ อินเทอร์เน็ต หรืออุปกรณ์สำหรับงานฟรีแลนซ์โดยเฉพาะ บางประเภทหักตามจริงได้ เช่น ค่าซอฟต์แวร์ที่ซื้อมาใช้งาน

ค่าเสื่อมราคาอุปกรณ์ — ถ้าซื้อโน้ตบุ้คมาทำงาน สามารถทยอยตัดค่าเสื่อมราคาได้ตามอายุการใช้งานที่กฎหมายกำหนด

โปรแกรมประกันสุขภาพเพิ่มเติม — ลดหย่อนได้อีก 25,000 บาท แยกออกมาจากประกันชีวิตปกติ

รายได้เสริมไม่ได้แปลว่าภาษีต้องพุ่งสูงขึ้นเสมอไป ถ้าวางแผนค่าลดหย่อนให้ครบก่อน สิ้นปีภาษีที่จ่ายจริงอาจต่างจากที่คิดไว้มาก