รถตู้คันหนึ่งมีคน 9 คน มีสังฆทาน 9 ชุด มีวัดต้องเข้า 9 แห่งในวันเดียว คนที่เหนื่อยที่สุดคือย่าวัย 83 ที่ทุกคนพยายามต่อชะตาให้ ภาพนี้คือแกนของ 9 วัดสู่สวรรค์ หนังไทยเรื่องเดียวที่ได้ฉายรอบปฐมทัศน์โลกในสาย Directors' Fortnight คานส์ปีนี้ และถูกจับตาว่าจะเป็นตัวแทนไทยไปออสการ์ครั้งที่ 99
เมื่อบุญ 9 วัดกลายเป็นโอทีของครอบครัว
ถ้าคุณเคยเห็นคอนเทนต์ ไหว้พระ 9 วัด บน Facebook ที่เป็นลิสต์วัดมงคลในกรุงเทพฯ หรือ vlog พาแม่ไปอยุธยาแบบยิ้มแย้ม หนังเรื่องนี้จะพาไปคนละทางเลย สมพจน์ ชิตเกษรพงศ์ ไม่ได้ทำให้การทำบุญดูศักดิ์สิทธิ์ขึ้น แต่ทำให้เห็นน้ำหนักของมันชัดขึ้นเรื่อยๆ ตามจำนวนวัด
โครงเรื่องของ หนัง 9 วัดสู่สวรรค์ ฟังดูตรงไปตรงมา สกลได้คำทำนายว่าแม่จะอยู่ไม่ถึงวันเกิดในอีกสองสัปดาห์ เขาจึงชวนครอบครัวทั้งหมด ภรรยา น้อง ลูก แฟนลูก หลาน รวมเป็น 9 ชีวิต ออกตระเวนถวายสังฆทานให้ครบ 9 วัดภายในวันเดียว แต่สิ่งที่หนังทำคือการทำให้พิธีซ้ำๆ กลายเป็นเครื่องวัดระยะห่าง ยิ่งสวดเร็ว ยิ่งจัดของถวายคล่อง ย่าที่นั่งข้างหลังยิ่งหมดแรง 140 นาทีของหนังค่อยๆ เปลี่ยนจากโรดทริปครอบครัวเจืออารมณ์ขัน ไปเป็นบทบันทึกความล้าทางร่างกายและใจ
นี่คือจุดที่ประสบการณ์ของสมพจน์สำคัญ เขาเป็นผู้ช่วยของ อภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล มาตั้งแต่ สัตว์ประหลาด ถึง Memoria นานกว่า 20 ปี แต่พอมาทำหนังยาวเรื่องแรกของตัวเอง อภิชาติพงศ์ที่มาเป็นโปรดิวเซอร์กลับเลือกอยู่ห่างๆ เข้ากองแค่สองครั้งแล้วปล่อยให้สมพจน์ทำในแบบของตัวเอง ทีมงานที่เหลือก็เป็นทีมอภิชาติพงศ์เกือบทั้งหมด ตั้งแต่ เอกรัฐ หอมละออ งานสร้าง ไปจนถึง อัคริศเฉลิม กัลยาณมิตร งานเสียง ส่วนภาพได้ โจนาธาน ริคบัวร์ จาก The Taste of Things มาถ่าย ผลลัพธ์เลยไม่ใช่หนังที่พยายามเป็นอภิชาติพงศ์ แต่เป็นหนังที่เรียนรู้เรื่อง ระยะห่าง มาจากเขาจริงๆ
ระยะห่างจากอภิชาติพงศ์ที่ทำให้หนังรอด
สิ่งที่ทำให้เรื่องนี้ต่างจากหนังทำบุญทั่วไปคือวิธีเลือกโลกของหนัง ทีมโลเกชั่นสำรวจวัดไปราว 70 แห่งก่อนคัดเหลือ 12 แห่ง ส่วนใหญ่อยู่ในสมุทรปราการ เช่น วัดบางพลีใหญ่กลาง ที่มีพระนอนองค์ใหญ่ นักแสดงเกือบทั้งหมดเป็นมือสมัครเล่นและกึ่งอาชีพที่เคยผ่านบทเล็กๆ มาเท่านั้น หนังเลยไม่มีแอคติ้งแบบดราม่าหนัก แต่ได้จังหวะเงอะงะของการทำบุญจริงๆ ที่คนไทยคุ้นเคย และฉากไคลแมกซ์ไม่ได้จบด้วยปาฏิหาริย์ แต่จบด้วย สุริยุปราคา ที่เคยถูกพูดถึงในบทสัมภาษณ์ของ NZIFF ว่าเป็นบทสรุปแบบทำสมาธิ ไม่ใช่แบบให้พร
ดู 9 วัดสู่สวรรค์ ยังไงให้ไม่ได้นับแค่แต้มบุญ
ถ้าจะ ดูหนัง 9 วัดสู่สวรรค์ ให้สนุก อย่าดูแบบเช็กลิสต์ว่าวัดไหนคือวัดอะไร ลองดูแบบจับเวลาความเหนื่อยของย่า สังเกตว่าใครในรถตู้เริ่มพูดน้อยลงหลังวัดที่ 5 และทำไมพิธีที่ตั้งใจทำเพื่อยื้อชีวิต กลับทำให้ทุกคนไม่มีโอกาสถามย่าจริงๆ ว่าอยากไปวัดไหน
9 Temples to Heaven ไม่ได้ชวนให้คุณศรัทธาเลข 9 มากขึ้น มันชวนให้คุณขึ้นรถตู้ไปกับครอบครัวนี้แล้วลงมาด้วยคำถามเดียวกันกับที่ Screen Daily เอาขึ้นปกคานส์ปีนี้ ว่าการเดินทางสู่สวรรค์ของคนหนึ่ง อาจเป็นการเดินทางกลับมาหาความจริงของอีกแปดคนที่เหลืออยู่บนรถต่างหาก
