Evil Dead Burn ผีอมตะแผดเผา

Evil Dead Burn เข้าฉายในโรงไปแล้ว และถ้าใครเดินเข้าโรงด้วยความหวังว่าจะได้เจอความบ้าคลั่งแบบแฟรนไชส์เดิมๆ ที่เลือดสาดสะใจ มุกตลกร้ายมาเป็นระยะ แล้วคนดูหัวเราะแห้งๆ ระหว่างเห็นแขนขาขาดกระเด็น อาจต้องปรับอารมณ์กันตั้งแต่ครึ่งแรก

ภาคนี้ไม่ได้มาเล่นสนุกกับความตายเท่าไร

มันเหมือนลากเราเข้าไปอยู่ในบ้านหลังหนึ่ง บ้านที่แค่บรรยากาศระหว่างคนในครอบครัวก็กดหน้าอกพอแล้ว ยังไม่ต้องมีเดดไดท์โผล่มาด้วยซ้ำ

ก่อนหนังฉาย กระแสของ Evil Dead Burn ถือว่าน่าจับตาอยู่ไม่น้อย ทั้งตัวเลขคาดการณ์รายได้เปิดตัวในอเมริกาที่ราว 26 ล้านเหรียญ และคะแนนฝั่งบวกบน Rotten Tomatoes ที่ 80% แต่พอหนังออกมาให้คนดูจริง เสียงตอบรับกลับไม่ได้ไปทางเดียวกันทั้งหมด บางคนยกให้เป็นการพาแฟรนไชส์เข้าสู่พื้นที่ใหม่ที่กล้ากว่าเดิม ขณะที่บางฝั่ง โดยเฉพาะสื่อสายคลาสสิกอย่าง Roger Ebert ก็มองแรงว่าหนังทิ้งอารมณ์ขันตลกร้ายของ Evil Dead ไปแทบหมด แล้วแทนที่ด้วยความโหดร้ายทารุณที่หนักจนชวนจิตตก

แล้วแบบนี้มันคือหนังที่หลงทาง หรือเป็นหนังที่ตั้งใจพาเราไปเจอทางตันตั้งแต่แรก?

คำตอบอาจอยู่ในวิธีที่ผู้กำกับชาวฝรั่งเศส Sébastien Vaniček และผู้เขียนบทร่วม Florent Bernard เลือกมอง “ความสยอง” ไม่ใช่แค่เรื่องปีศาจ แต่เป็นเรื่องของบ้าน ครอบครัว และความสัมพันธ์ที่กัดกินคนจากข้างใน


จากกระท่อมร้าง สู่บ้านครอบครัวสามีที่ไม่น่าอยู่นาน

แฟรนไชส์ Evil Dead มักพาเรานึกถึงพื้นที่ปิดตาย กลุ่มคนที่ตัดสินใจผิดพลาด และของต้องห้ามที่ไม่ควรไปแตะ แต่ Evil Dead Burn ขยับสูตรนั้นออกมาได้น่าสนใจมาก

คราวนี้ไม่ใช่กลุ่มวัยรุ่นเดินเข้ากระท่อมร้างแบบคึกคะนอง

หนังเลือกตาม อลิซ หญิงสาวชาวฝรั่งเศสในอเมริกา รับบทโดย Souheila Yacoub เธอเพิ่งสูญเสียสามี และตัดสินใจเดินทางไปพักกับครอบครัวของสามีในบ้านที่อยู่ไกลผู้คน

อ่านแค่นี้ก็รู้สึกได้แล้วว่ามีอะไรไม่ปกติใช่ไหม?

บ้านหลังนี้ไม่ได้ต้อนรับเธอด้วยความอบอุ่นแบบครอบครัวที่ช่วยเยียวยาคนเพิ่งสูญเสีย ตรงกันข้าม บรรยากาศในบ้านเต็มไปด้วยแรงกดดันแปลกๆ เหมือนทุกคนรู้ว่ามีเรื่องบางอย่างฝังอยู่ แต่ไม่มีใครอยากพูดมันออกมา

โดยเฉพาะความก้าวร้าวของ วิลล์ ที่มีต่อ โจเซฟ น้องชายของเขา หนังใช้รายละเอียดตรงนี้ได้ดี เพราะมันทำให้คนดูเริ่มระแวงคนในบ้านก่อนจะระแวงปีศาจเสียอีก

นี่แหละจุดที่ภาคนี้เริ่มแยกตัวเองจากสูตรเดิม มันไม่ได้โยนความสยองใส่หน้าเราทันที แต่ค่อยๆ ทำให้เรารู้สึกว่า ต่อให้ไม่มีคัมภีร์ ไม่มีพิธี ไม่มีเสียงกระซิบจากความมืด บ้านหลังนี้ก็ไม่น่าอยู่ตั้งแต่แรกแล้ว

In-Law Horror: เมื่อญาติฝั่งสามีกลายเป็นนรกส่วนตัว

คำว่า In-Law Horror อาจฟังเหมือนมุก แต่พออยู่ในบริบทของ Evil Dead Burn มันแม่นจนน่าขนลุก

อลิซเป็นคนนอก แต่ก็ไม่เชิงคนนอก เธอเกี่ยวพันกับครอบครัวนี้ผ่านสามีที่ตายไปแล้ว ความสัมพันธ์ของเธอกับบ้านหลังนี้จึงอยู่ในพื้นที่ครึ่งๆ กลางๆ จะเดินหนีก็เหมือนไม่ให้เกียรติอดีต จะอยู่ต่อก็เหมือนกำลังวางตัวเองไว้กลางวงระเบิด

แล้วระเบิดก็ทำงานจริง

เมื่อโจเซฟบังเอิญค้นพบ กริชอาคม ที่เชื่อมโยงกับตัวละครดั้งเดิมอย่างศาสตราจารย์ Raymond Knowby เหตุการณ์ในบ้านก็เริ่มหลุดจากความอึดอัดทางอารมณ์ไปสู่ฝันร้ายแบบเต็มตัว สมาชิกในครอบครัวเริ่มติดเชื้อและกลายเป็น เดดไดท์ โดยเริ่มจาก เอ็ดการ์ ผู้เป็นพ่อ

ฉากหลังจากนั้นไม่ได้ให้ความรู้สึกเหมือนการเอาตัวรอดจากปีศาจทั่วไป แต่มันเหมือนอลิซต้องหนีจาก “ครอบครัว” ที่ถูกทำให้กลายเป็นภาพจริงของความน่ากลัวที่เธอสัมผัสได้มาตั้งแต่ต้น

ตรงนี้หนังค่อนข้างใจร้าย เพราะมันไม่ได้ทำให้เดดไดท์เป็นแค่สัตว์ประหลาดไร้หน้า แต่ยังปล่อยให้เงาของความเป็นคนในครอบครัวเดิมติดอยู่ในนั้นด้วย

คนที่ควรเป็นที่พึ่ง กลายเป็นคนที่ต้องระวังที่สุด

เจ็บกว่าผีหลอกก็ตรงนี้แหละ

Evil Dead ภาคที่เลือดอาจไม่เยอะสุด แต่ความอำมหิตหนักมาก

หนึ่งในประเด็นที่คนถกกันหลังดู Evil Dead Burn คือความโหดของหนัง ภาคนี้ไม่ได้พยายามทำลายสถิติเลือดสาดแบบที่หลายคนคาดหวังจากชื่อ Evil Dead แต่สิ่งที่มันทำคือกดอารมณ์คนดูแบบไม่ค่อยมีช่วงผ่อน

Vaniček เคยพูดไว้ว่า ภาคนี้อาจเป็น Evil Dead ที่ “เลือดสาดน้อยที่สุด แต่โหดเหี้ยมที่สุด”

ประโยคนี้พอดูหนังแล้วเข้าใจเลย

เพราะความโหดใน Burn ไม่ได้มาในรูปแบบความสะใจอย่างเดียว มันมาแบบแห้งๆ หนักๆ เหมือนเราเห็นบางอย่างที่ไม่ควรเห็น แล้วกล้องก็ไม่รีบช่วยเราหนีจากภาพนั้นเท่าไร

บางฉากไม่ได้ทำให้สะดุ้ง แต่ทำให้ไหล่เกร็ง

บางช่วงไม่ได้อยากหลับตาเพราะกลัว แต่อยากหลับตาเพราะรู้สึกว่าตัวละครไม่ควรถูกบีบไปไกลขนาดนั้น

นี่คือกลิ่นของความสยองสายฝรั่งเศสที่เรียกว่า French Extremity ชัดมาก แนวทางที่ไม่ได้พอใจแค่ทำให้คนดูกลัว แต่ต้องการทำให้คนดูรู้สึกไม่สบายใจ รู้สึกเหมือนร่างกายตัวเองโดนดึงเข้าไปอยู่ในสถานการณ์นั้นด้วย

ถามว่าทุกคนจะชอบไหม? ไม่น่าใช่

แต่ถามว่ามันจำติดหัวไหม? อันนี้ยากจะปฏิเสธ

งานภาพสีขี้เถ้า และ “ไฟจริง” ที่ทำให้ทุกอย่างดูเจ็บกว่าเดิม

มีคนบ่นว่างานภาพของ Evil Dead Burn ดูหม่น แห้ง ซีด เหมือนถูกคลุมด้วยฝุ่นหรือขี้เถ้าทั้งเรื่อง ซึ่งถ้ามองในฐานะหนังผีที่ควรมีภาพฉูดฉาดสะใจ อาจรู้สึกว่ามันจืดไปหน่อย

แต่พอจับทางหนังได้ จะเริ่มรู้ว่านี่ไม่ใช่ความบังเอิญ

Vaniček เลือกใช้ ไฟจริง เป็นแหล่งกำเนิดแสงเกือบทั้งเรื่อง แทนที่จะพึ่งพา CGI ในการจัดแสง ผลลัพธ์คือภาพที่มีผิวสัมผัสแปลกมาก แสงไม่ได้ดูเนี้ยบแบบงานดิจิทัล แต่ดูมีน้ำหนัก มีความสั่น มีความสกปรกนิดๆ และพอไปตกบนใบหน้า รอยแผล เหงื่อ หรือผิวหนังของตัวละคร มันทำให้ภาพดูจับต้องได้จนน่ารำคาญใจ

ใช่ น่ารำคาญใจในทางที่ดี

เพราะหนังเรื่องนี้ไม่ต้องการความสวยสะอาด มันต้องการให้ทุกอย่างดูเหมือนผ่านการไหม้มาแล้ว ไม่ว่าจะเป็นบ้าน ร่างกาย หรือความสัมพันธ์ของคนในครอบครัว

ชื่อ Burn เลยไม่ใช่แค่คำเท่บนโปสเตอร์ มันคือแกนของงานภาพ เป็นภาษาที่หนังใช้บอกเราว่า ทุกคนในเรื่องนี้กำลังถูกเผา บางคนไหม้จากข้างนอก บางคนไหม้จากข้างใน และบางคนอาจไหม้มานานจนตัวเองยังไม่รู้ตัว

Body Horror ที่ไม่ได้มาแค่โชว์แผล แต่มาขุดแผลเก่า

ความรุนแรงต่อร่างกายใน Evil Dead Burn ยังอยู่ครบตามสายเลือดของแฟรนไชส์ ทั้งการแทง การหั่น การชำแหละ ร่างกายที่บิดผิดรูป และสภาพมนุษย์ที่ถูกลากไปไกลจนแทบไม่เหลือความเป็นมนุษย์

แต่ภาคนี้ไม่ได้ใช้ Body Horror แค่เพื่อให้คนดูร้องอี๋

มันทำหน้าที่เหมือนการแปลงบาดแผลทางใจให้กลายเป็นภาพจริง

ในจักรวาล Evil Dead ร่างกายที่ถูกทำลายมักผูกกับความผิดบาป ความกลัว และปีศาจในใจมนุษย์อยู่แล้ว แต่ Burn ดันประเด็นนี้ไปชนกับครอบครัวแบบเต็มแรง

คัมภีร์แห่งความตาย และ เดดไดท์ ในภาคนี้สามารถอ่านได้ในฐานะภาพแทนของ Generational Trauma หรือบาดแผลที่ส่งต่อกันในครอบครัว คนรุ่นหนึ่งไม่เคยจัดการกับมัน คนรุ่นถัดไปก็ต้องรับเชื้อต่อ ไม่ต่างจากคำสาปที่ไม่มีใครเซ็นรับ แต่ทุกคนโดนหักบัญชี

อลิซจึงไม่ใช่แค่ Final Girl ที่ต้องรอดจากปีศาจ

เธอคือคนที่ถูกโยนเข้าไปกลางระบบครอบครัวที่เน่ามานาน และต้องตัดสินใจว่าจะปล่อยให้มันกลืนตัวเอง หรือจะตัดมันออก แม้วิธีตัดนั้นจะเต็มไปด้วยเลือด เนื้อ และเสียงกรีดร้องก็ตาม

ตรงนี้แอบน่าสนใจมาก เพราะอาวุธในหนังไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือเอาตัวรอด มันกลายเป็นสัญลักษณ์ของการตัดวงจรความสัมพันธ์ที่เป็นพิษ ตัดสิ่งที่เกาะกินชีวิต ตัดความผูกพันที่ดูเหมือนครอบครัว แต่ทำงานเหมือนกับดัก

แล้วคำถามคือ ถ้าความสัมพันธ์บางแบบฆ่าเราช้าๆ การตัดมันออกยังนับว่าโหดร้ายอยู่ไหม?

สำหรับประเด็น “แนวคิด Egypt as Monster ใน Evil Dead II: เมื่ออียิปต์ไม่ใช่ปีศาจ แต่เป็นต้นตอของฝันร้าย” (อียิปต์ในฐานะปีศาจ) ในภาพยนตร์ Evil Dead II ข้อมูลที่เรามีมาจากแฟ้มบทความวิชาการที่เปรียบเทียบภาพยนตร์เรื่องนี้กับความรุนแรงในคัมภีร์ไบเบิล (Judges 19-21) ครับ

แหล่งข้อมูลชี้ให้เห็นชัดเจนว่า “อียิปต์” ในที่นี้ไม่ได้หมายถึงมอนสเตอร์หรือปีศาจที่เป็นตัวตนเดินไล่ฆ่าคน แต่เป็น “สัญลักษณ์ (Metaphor) หรือต้นตอของความชั่วร้าย” ที่เข้ามากัดกินตัวละคร

Souheila Yacoub กับบทอลิซที่ต้องแบกความเงียบทั้งเรื่อง

จุดที่อยากชมเป็นพิเศษคือ Souheila Yacoub ในบทอลิซ เธอไม่ได้เล่นใหญ่ตลอดเวลา และนี่แหละที่ทำให้ตัวละครดูมีน้ำหนัก

อลิซเป็นตัวละครที่มีความสูญเสียติดตัวมาตั้งแต่ต้น แต่หนังไม่ได้ให้เธอเดินถือป้ายบอกคนดูว่า “ฉันเจ็บปวดนะ” ทุกห้านาที หลายฉากเธอใช้แค่สายตา การนิ่ง หรือการตอบสนองช้ากว่าปกติเพียงนิดเดียว ก็ทำให้เรารู้ว่าเธอกำลังประมวลผลความกลัว ความเศร้า และความไม่ไว้ใจพร้อมกัน

บทแบบนี้เล่นยากกว่าที่เห็น เพราะถ้าเล่นน้อยไป คนดูจะไม่เกาะ ถ้าเล่นมากไป หนังก็จะกลายเป็นละครดราม่าทับหนังผี แต่ Yacoub คุมโทนได้ดีพอให้เราเชื่อว่าอลิซเป็นคนธรรมดาที่ถูกลากเข้าไปในสถานการณ์ผิดมนุษย์มนา

และยิ่งหนังพาเธอไปเผชิญหน้ากับครอบครัวสามีที่กลายสภาพเป็นเดดไดท์ ภาพของผู้หญิงที่ต้องเอาชีวิตรอดจากบ้านที่ไม่ใช่บ้านของตัวเองก็ยิ่งแรงขึ้น

เธอไม่ได้แค่หนีตาย เธอกำลังหาทางออกจากความสัมพันธ์ที่เธอไม่ได้เป็นคนสร้าง แต่ถูกบังคับให้รับผลของมัน

ภาคที่อาจทำให้แฟนเก่าบางคนขัดใจ

ถ้าคุณรัก Evil Dead เพราะความบ้าหลุดโลก ความตลกร้าย และความสนุกแบบ “ยิ่งเละยิ่งมัน” ภาคนี้อาจทำให้รู้สึกเหมือนโดนชวนไปงานปาร์ตี้ แต่พอไปถึงกลับกลายเป็นวงสนทนาครอบครัวที่ทุกคนพร้อมระเบิดใส่กัน

มันหนักกว่า เงียบกว่า และกัดคนดูคนละแบบ

ตรงนี้เข้าใจคนที่ไม่ซื้อหนังนะ เพราะเสน่ห์ของแฟรนไชส์นี้ส่วนหนึ่งคือความสนุกของความสยอง ความรู้สึกว่าคนทำกำลังขยิบตาให้คนดูอยู่หลังกล้อง แต่ Evil Dead Burn แทบไม่ขยิบตา มันจ้องกลับมาเฉยๆ แล้วถามว่า “ยังไหวอยู่ไหม?”

บางช่วงผมเองก็รู้สึกว่าหนังตึงเกินไปนิด เหมือนไม่ค่อยอยากปล่อยคนดูหายใจ ทั้งที่การมีช่องว่างให้ผ่อนบ้างอาจทำให้ฉากโหดบางฉากกระแทกกว่านี้ด้วยซ้ำ แต่ก็ต้องยอมรับว่า ความไม่ประนีประนอมตรงนี้ทำให้ภาคนี้มีตัวตนชัดมาก

ไม่ใช่ภาคที่ลื่นคอที่สุด

แต่เป็นภาคที่ติดคอ

แล้ว Evil Dead Burn น่าดูเพราะอะไร?

เพราะมันกล้าพาแฟรนไชส์ไปอยู่ในพื้นที่ที่ไม่ค่อยปลอดภัย ทั้งกับตัวละครและกับแฟนหนังเอง

Evil Dead Burn ไม่ใช่หนังผีป๊อปคอร์นที่มาเสิร์ฟความมันแบบคุ้นมือ มันเป็นหนังที่ใช้ปีศาจเป็นข้ออ้างในการพูดถึงบ้านที่พัง ครอบครัวที่มีพิษ และบาดแผลที่ถูกส่งต่อจากคนหนึ่งไปสู่อีกคนหนึ่งอย่างเงียบๆ

ความโหดของมันจึงไม่ได้อยู่แค่ภาพร่างกายถูกทำลาย แต่อยู่ที่ความคิดว่า บางครั้งคนที่น่ากลัวที่สุดอาจไม่ใช่ปีศาจจากคัมภีร์โบราณ แต่อาจเป็นคนในบ้านที่เราเคยถูกสอนว่าควรไว้ใจ

และถ้าบ้านคือที่ที่ควรปลอดภัยที่สุด แล้วเราควรเรียกบ้านที่ทำให้คนในนั้นค่อยๆ ไหม้จากข้างในว่าอะไรดี?